อิเหนา จากนิทานชวา สู่บทละครไทย

อิเหนา

อิเหนา ถือกำเนิดจากนิทานปันหยีของชวา ซึ่งเล่าขานกันมานาน อิเหนา ผู้แต่ง บทละครเรื่อง “อิเหนา” ที่เราคุ้นเคย ที่มาของเรื่องอิเหนา เป็นผลงานการพระราชนิพนธ์ ของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย รัชกาลที่ 2 ดัดแปลงจากนิทานปันหยี บท ละคร อิเหนา ผสมผสานวรรณกรรมไทย สร้างสรรค์เป็นบทละครรำอันงดงาม ตราตรึงผู้ชม วรรณคดีเรื่องอิเหนา เป็นชื่อที่คุ้นหูคนไทยมานาน ชื่อนี้ไม่เพียงก้องกังวานในวงการวรรณคดีไทย เรื่องอิเหนา นอกจากจะเป็นชื่อ ตัวละครเอก ตัวละครเรื่องอิเหนา ในบทละครรำอันเลื่องลือ แล้วยังเป็นสัญลักษณ์ของวีรบุรุษรูปงาม ความซื่อสัตย์ กล้าหาญ และ บทประพันธ์อันทรงคุณค่าทางวรรณกรรมไทย บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึกถึงที่มา เรื่องราว และ อิทธิพลของอิเหนาบทละครรำชั้นครูเรื่องนี้ที่มีต่อวัฒนธรรมไทย วรรณคดี อิเหนา ปรากฏครั้งแรกในบทละครรำ “ดาหลัง” พระราชนิพนธ์ ของพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย อิเหนา เรื่องย่อ ดัดแปลงมาจากนิทานปันหยีของชวา เรื่องราวเต็มไปด้วยสีสัน ความสนุกสนาน ตื่นเต้น และ แฝงความเศร้าซึ้ง ชีวิตของอิเหนา คือ มหากาพย์รัก ผจญภัย และ การต่อสู้ บทละครแบ่งออกเป็น 2 ภาค ภาคแรกเล่าถึงการพิชิต นางบุษบา เจ้าหญิงแห่งกรุงดาหา และ นางจินตะหรา อิเหนา ธิดาเมืองหมันหยา ท่ามกลางมรสุมอุปสรรค ภาคสองคือการตามหา และ รบกู้คืนนางบุษบา

อิเหนา คือใคร วีรบุรุษผู้เลื่องลือ มีรูปงาม ปัญญา และหัวใจนักรัก

อิ เหนา เป็นโอรส ท้าวกุเรปัน เจ้าเมือง กุเรปัน เป็นเจ้าชายองค์เอก ผู้โดดเด่นด้วยรูปโฉมงดงาม เลื่องลือไปทั่วทั้งสามโลก เรี่ยวแรงกล้า แข็งแกร่ง ปราดเปรื่องในศิลปวิทยา เชี่ยวชาญการรบ การประพันธ์ นิราศอิเหนา และ ดนตรี นิสัยเด่นชัด คือ รักอิสระ ไม่ชอบอยู่ใต้อำนาจ มีความซื่อสัตย์ต่อความรัก เด็ดเดี่ยว กล้าหาญ และ ไม่ละทละการต่อสู้ วรรณคดีอิเหนา ในวรรณคดีไทย ปรากฏครั้งแรกในบทละครเรื่อง “ดาหลัง” ซึ่งพระองค์ทรงพระราชนิพนธ์เอง บทละครนี้ แปลบทอิเหนา ดัดแปลงมาจากนิทานปันหยีของชวา อิเหนามีรูปโฉมงดงาม เลื่องลือไปทั่วทั้งสามโลก มีฝีมือทางการรบ และ แปลบทประพันธ์ อิเหนา การประพันธ์เป็นเลิศ ละครใน บุคลิกภาพเด่นชัดคือ ความรักอิสระ รักศักดิ์ศรี และ ซื่อสัตย์ต่อความรัก

เนื้อเรื่องอิเหนา มหากาพย์แห่งรักและการผจญภัย

เนื้อเรื่องอิเหนา เรื่องราวของอิเหนาเต็มไปด้วยความซับซ้อน โลดโผน ตลก และ เศร้า สลับกันไป ที่มาของเรื่องอิเหนา เริ่มต้นด้วยการเกิด ของอิเหนาที่สร้างความสั่นสะเทือนไปทั่ว เป็นที่ประทับใจของเทวดา และ ก่อกังวลแก่เหล่ามาร บทละครแบ่งออกเป็น 2 ภาค อิเหนา ตัวละคร นิสัย ภาคแรกเล่าถึงการผจญภัยของอิเหนา ตัว ละคร ใน เรื่อง อิเหนา ในการพิชิตนางบุษบา เจ้าหญิงแห่งกรุงดาหา ท้าวดาหา และ นางจินตะหรา ธิดาเมืองหมันหยา แต่เต็มไปด้วยบททดสอบ อุปสรรค แต่ท่ามกลางความรัก คือ ตัวละครเรื่องอิเหนา  บททดสอบมากมาย เช่น การถูก ท้าว กุเรปัน กริ้วขับไล่จากเมือง อิเหนาปลอมตัวเป็นใคร ต้องปลอมตัวเป็นโจรป่า พบเจอศัตรู   ภาคสองกล่าวถึงการตามหา และ รบกู้คืนนางบุษบาจากศัตรู

อิเหนา

รู้จักอิเหนาให้มากขึ้น

ท่านสามารถศึกษาเพิ่มเติมได้จากหลายแหล่ง เช่น

  • บทละครรำอิเหนา: ศึกษาได้จากโรงละครดั้งเดิมทั่วประเทศ มีจัดแสดงบ่อย่างสม่ำเสมอ
  • นิทานอิเหนา: กลอนอิเหนา มีหลายสำนวน ทั้งแบบร้อยแก้ว และ ร้อยกรอง หาอ่านได้ทั้งในรูปเล่มและเว็บไซต์
  • ภาพวาดอิเหนา: จิตรกรรมฝาผนัง อิเหนาเรื่องย่อ ตามวัดวาอารามบางแห่ง มีภาพวาดเล่าเรื่องอิเหนา
  • เพลงอิเหนา: เพลงประกอบการแสดงอิเหนา ดัดแปลงเป็นเพลงลูกทุ่ง ฟังได้ตามช่องเพลงออนไลน์
  • พิพิธภัณฑ์: พิพิธภัณฑ์บางแห่งเช่น พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติ มีนิทรรศการอธิบายเรื่องอิเหนา

อิเหนาไม่ใช่แค่บทละครรำ แต่ยังส่งอิทธิพลต่อวัฒนธรรมไทยหลากหลายด้าน

  • ศิลปะการแสดง: บทละครรำอิเหนา ได้รับความนิยมอย่างสูง อิเหนา คือ สื่อสารเรื่องราวผ่านท่ารำ ดนตรี เครื่องแต่งกาย ภาษา
  • วรรณกรรม: นิทานอิเหนา หลายสำนวน ทั้งร้อยแก้ว ร้อยกรอง อิเหนา ประวัติ มีทั้งในรูปเล่ม ออนไลน์ อ่านสนุก เพลิดเพลิน
  • จิตรกรรม: ภาพวาดเล่า เรื่องอิเหนา พบได้ตามวัดวาอาราม เช่น วัดพระแก้ว
  • เพลง: เพลงประกอบการแสดง ประวัติอิเหนา ดัดแปลงเป็นเพลงลูกทุ่ง ฟังได้ตามช่องเพลงออนไลน์

คุณค่าของอิเหนา ที่มากกว่าสนุก

นอกจากความบันเทิง บทละครอิเหนายังสะท้อนค่านิยม ความเชื่อ และ ขนบธรรมเนียมไทย

  • เคารพกษัตริย์: อิเหนาเป็นโอรสของใคร อิเหนาเป็นโอรสเจ้า ชื่อเสียงเกียรติยศผูกพันกับราชวงศ์
  • กตัญญู: อี เห นา เคารพเชื่อฟังท้าวกุเรปัน แม้ถูกกริ้วก็พิสูจน์ความบริสุทธิ์
  • ซื่อสัตย์: อิเหนาซื่อสัตย์ต่อนางบุษบา แม้เผชิญอุปสรรคมากมาย
  • กล้าหาญ: คําประพันธ์ อิเหนา ตอนศึกกะหมังกุหนิง อิเหนาไม่หวั่นศัตรู ต่อสู้เพื่อความรักและบ้านเมือง

อิทธิพลของอิเหนา

บทละครเรื่องอิเหนา มีอิทธิพลต่อวัฒนธรรมไทยมากมาย วรรณคดีเรื่อง อิเหนา เข้ามาสู่ประเทศไทยได้อย่างไร บทละครรำอิเหนาได้รับความนิยมอย่างสูง สามารถสื่อสารเรื่องราวผ่านท่ารำ ดนตรี เครื่องแต่งกาย ภาษา วรรณกรรมอิเหนา ยังแพร่หลายในรูปแบบนิทาน เพลง ภาพวาด คุณค่าของอิเหนา นอกจากความสนุกสนาน เนื้อเรื่องอิเหนา บทละครอิเหนายังสะท้อนค่านิยม ความเชื่อ และ ขนบธรรมเนียมประเพณีของสังคมไทย เช่น การเคารพกษัตริย์ กตัญญูต่อบิดามารดา ความซื่อสัตย์ ความกล้าหาญ และ การต่อสู้เพื่อรักแท้ อิเหนา ตอนศึกกะหมังกุหนิง บทประพันธ์นี้ ส่งเสริมให้ผู้อ่าน ใช้ปัญญาแก้ไขปัญหา ถอดคําประพันธ์ อิเหนา ตอนศึกกะหมังกุหนิง รู้จักอดทน อดกลั้น และ ให้อภัย

อ่านบทความเพิ่มเติม : พระอภัยมณี

ติดตามข่าวสารที่น่าสนใจได้ที่ : วรรณคดีไทย.com